Silny ból w tylnej części stawu skokowego, który nasila się podczas chodzenia, wspinania się na palce lub biegania, często wskazuje na stan zapalny ścięgna Achillesa. Zapalenie ścięgna Achillesa to jedna z najczęstszych tendinopatii u osób aktywnych fizycznie. Zarówno u biegaczy, jak i pacjentów z nieprawidłową biomechaniką kończyny dolnej. Jeśli odpowiednio wcześnie nie zostanie wdrożone leczenie, przeciążone ścięgno może ulec uszkodzeniu strukturalnemu lub zerwaniu. To z kolei wymaga leczenia operacyjnego i wielomiesięcznej rehabilitacji.
Ścięgno Achillesa powstaje z połączenia włókien mięśnia brzuchatego łydki (gastrocnemius), płaszczkowatego (soleus) oraz pomocniczo mięśnia podeszwowego (plantaris). Jako najgrubsze i najmocniejsze ścięgno w ciele człowieka, przenosi ogromne siły podczas skoków, biegu czy wspięcia na palce.
Wraz z wiekiem, przeciążeniem i zmniejszoną regeneracją, ścięgno staje się bardziej podatne na mikrourazy i zmiany degeneracyjne.
Zapalenie ścięgna Achillesa to jedna z najczęstszych dolegliwości przeciążeniowych w obrębie układu ruchu, szczególnie u osób aktywnych fizycznie. Schorzenie to nie pojawia się bez powodu. Zazwyczaj rozwija się w wyniku sumujących się mikrourazów, które prowadzą do stanu zapalnego i bólu. Warto poznać główne czynniki sprzyjające jego powstawaniu, aby skutecznie zapobiegać problemom i zadbać o zdrowie swoich stóp i łydek.
Zbyt intensywny lub źle zaplanowany trening
Nagłe zwiększenie intensywności treningu może prowadzić do mikrourazów ścięgna Achillesa. Mamy tu na myśli np. gwałtowny wzrost liczby przebiegniętych kilometrów, wprowadzenie interwałów lub treningów na wzniesieniach. Ścięgno nie ma wtedy czasu na regenerację, co skutkuje stanem zapalnym. Jak podkreślają specjaliści, to właśnie brak progresji dostosowanej do możliwości organizmu jest jedną z głównych przyczyn przeciążeń u biegaczy amatorów.
Brak prawidłowej rozgrzewki i rozciągania mięśni łydki
Niedostateczne przygotowanie mięśni przed aktywnością fizyczną skutkuje ich sztywnością i ograniczoną elastycznością. Mięsień trójgłowy łydki, który bezpośrednio wpływa na napięcie ścięgna Achillesa, wymaga odpowiedniej mobilizacji. Brak rozgrzewki zwiększa ryzyko mikrourazów i nadmiernego ciągnięcia ścięgna, szczególnie podczas dynamicznych ruchów.
Osłabienie siły mięśniowej oraz skrócenie tylnej taśmy mięśniowej
Zaburzenia w napięciu i elastyczności mięśni tylnej części ciała – szczególnie łydek, ścięgna podkolanowego czy pośladków – mogą prowadzić do nadmiernego obciążenia ścięgna Achillesa. Skrócenie tych struktur powoduje, że podczas chodzenia lub biegania ścięgno pracuje w warunkach zwiększonego napięcia bazowego. Sprzyja to mikrourazom i rozwojowi stanu zapalnego.
Nieprawidłowa biomechanika kończyny dolnej
Wady postawy, takie jak koślawość kolan, szpotawość, rotacje stawu biodrowego czy asymetria ustawienia miednicy, wpływają na tor ruchu i rozkład sił działających na ścięgno Achillesa. Długotrwałe kompensacje biomechaniczne prowadzą do nierównomiernego obciążenia i przewlekłego podrażnienia ścięgna.
Deformacje stóp (płaskostopie, stopa wydrążona)
Nieprawidłowy łuk stopy zaburza biomechanikę chodu i biegów. Płaskostopie powoduje nadmierną pronację, co zwiększa napięcie przyśrodkowej części ścięgna Achillesa. Z kolei stopa wydrążona sprzyja supinacji i nierównomiernemu rozkładowi sił. Obie wady przyczyniają się do przewlekłych przeciążeń w obrębie przyczepu ścięgna do kości piętowej.
Nieodpowiednie obuwie sportowe i brak wkładek ortopedycznych
Stare, zużyte buty lub modele niedopasowane do indywidualnej budowy stopy mogą prowadzić do nadmiernego przeciążenia ścięgna Achillesa. Brak odpowiedniej amortyzacji oraz podparcia dla łuku stopy skutkuje zmianami przeciążeniowymi. W przypadkach anatomicznych odchyleń – np. skrócenia kończyny czy płaskostopia – nieużywanie wkładek ortopedycznych pogłębia problem.
Otyłość lub przewlekłe przeciążenie wynikające z pracy stojącej
Zbyt duża masa ciała zwiększa siły działające na ścięgno Achillesa podczas codziennych czynności, zwłaszcza chodzenia i stania. Osoby wykonujące zawody wymagające długotrwałego stania (np. kucharze, fryzjerzy, operatorzy maszyn) są szczególnie narażone na przeciążenia wynikające z ciągłego napięcia łydek i niewystarczającej regeneracji tkanki ścięgnistej.
Zapalenie ścięgna Achillesa nie pojawia się nagle – organizm zazwyczaj wysyła wyraźne sygnały ostrzegawcze. Ich zignorowanie może prowadzić do pogłębienia problemu i dłuższego leczenia. Warto więc zwrócić uwagę na typowe objawy, które mogą wskazywać na rozwijający się stan zapalny w obrębie największego ścięgna w ciele człowieka:
Ortopeda JMC Józefosław zaleca:
USG ścięgna Achillesa i stawu skokowego – podstawowe, szybkie i dokładne narzędzie do oceny:
Rezonans magnetyczny (MRI) – wykonywany w przypadkach podejrzenia pęknięć, rozległych uszkodzeń lub przewlekłej tendinopatii.
Ocena funkcjonalna i biomechaniczna – testy ekscentryczne, ocena wzorca chodu, test wspięcia na palce, analiza ustawienia miednicy i stopy.
W zdecydowanej większości przypadków leczenie jest nieoperacyjne, o ile rozpoczęte zostanie odpowiednio wcześnie.
Iniekcje biologiczne i wspomagające: PRP – osocze bogatopłytkowe pozyskiwane z krwi pacjenta, bogate w czynniki wzrostu, stymuluje regenerację ścięgna i redukuje stan zapalny, skuteczne w ostrych i przewlekłych tendinopatiach. Kwas hialuronowy okołościęgnowo poprawia ślizg tkanek i zmniejsza tarcie w obrębie pochewki ścięgna. Działa przeciwzapalnie i nawilżająco, polecany w fazie podostrej i przewlekłej. Kolagen iniekcyjny (np. polinukleotydy, kolagen typu I) wspomaga przebudowę włókien ścięgnistych, stosowany w regeneracji uszkodzeń strukturalnych.
Fala uderzeniowa – filar terapii fizykalnej w JMC Józefosław. Fala uderzeniowa (RSWT/ESWT) rozbija zwapnienia i mikrozwłóknienia. Działa silnie przeciwzapalnie i przeciwbólowo, poprawia mikrokrążenie i metabolizm lokalny, pobudza komórki ścięgna do przebudowy i naprawy. Stosowana 1–2 razy w tygodniu w serii zabiegów (zwykle 5–8) z bardzo wysoką skutecznością w leczeniu tendinopatii Achillesa.
Faza I – terapia przeciwbólowa i regeneracyjna:
Faza II – poprawa elastyczności i zakresu ruchu:
Faza III – trening siłowy i ekscentryczny:
Faza IV – trening funkcjonalny i prewencja nawrotów:
Wczesne wdrożenie leczenia zachowawczego w JMC Józefosław pozwala uniknąć operacji i nawrotów. Kluczowa jest nie tylko likwidacja stanu zapalnego, ale również praca nad biomechaniką, elastycznością i siłą mięśni łydki.
Ortopeda JMC Józefosław – postawi trafną diagnozę i dobierze leczenie,
Rehabilitacja JMC Józefosław – przeprowadzi Cię przez cały proces regeneracji i prewencji nawrotów.
